Θεμελιώδη δικαιώματα

Ο σεβασμός και η προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων αποτελούν τα πάγια και ουσιώδη στοιχεία της αποτελεσματικής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Ο Frontex τηρεί αυστηρά τις διατάξεις του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς και των σχετικών νομικών πράξεων του διεθνούς δικαίου και του δικαίου των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, μεταξύ των οποίων η Σύμβαση του 1951 σχετικά με το καθεστώς των προσφύγων και το πρωτόκολλό της του 1967.

Τα θεμελιώδη δικαιώματα ενσωματώνονται στους κώδικες δεοντολογίας του Frontex, στο κοινό βασικό εκπαιδευτικό πρόγραμμα για την εκπαίδευση των συνοριοφυλάκων και σε πιο εξειδικευμένα προγράμματα κατάρτισης, π.χ. σε προγράμματα για την κατάρτιση των υπαλλήλων επιτήρησης θαλάσσιων ή χερσαίων συνόρων ή των παρατηρητών αναγκαστικής επιστροφής. Οι εν λόγω πολιτικές και κατευθυντήριες γραμμές ενισχύουν την κατανόηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων και δίνουν τη δυνατότητα στους υπαλλήλους να εντοπίζουν πιθανές παραβιάσεις.

Όλα τα μέλη του μόνιμου και λοιπού προσωπικού του Frontex, καθώς και οι συνοριοφύλακες και τα μέλη άλλων αρμόδιων αρχών των κρατών μελών που συμμετέχουν σε επιχειρήσεις του Frontex λαμβάνουν πριν από τη συμμετοχή τους σε επιχείρηση κατάρτιση για τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ειδικότερα, λαμβάνουν κατάρτιση σχετικά με την πρόσβαση σε διεθνή προστασία, τον σεβασμό της αρχής της μη επαναπροώθησης και, κατά περίπτωση, την έρευνα και διάσωση. Τα θεμελιώδη δικαιώματα περιλαμβάνονται πάντα στις επιχειρησιακές ενημερώσεις των υπαλλήλων του μόνιμου σώματος, ενώ σε όλα τα επιχειρησιακά σχέδια ενσωματώνονται οι διασφαλίσεις και οι υποχρεώσεις όσον αφορά την αναφορά πιθανών παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Η θέση του υπεύθυνου θεμελιωδών δικαιωμάτων και το συμβουλευτικό φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα δημιουργήθηκαν το 2011 και ενσωματώθηκαν στη δομή του Frontex μετά από τροποποιήσεις του κανονισμού Frontex. Ο κανονισμός (ΕΕ) 2019/1896 επέκτεινε την εντολή και τις αρμοδιότητες του Οργανισμού και του υπεύθυνου θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Οι βασικές συνιστώσες του συστήματος προστασίας και παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Frontex είναι οι εξής:

  • Η στρατηγική για τα θεμελιώδη δικαιώματα - η οποία αποτελεί το πλαίσιο καθοδήγησης όσον αφορά τη συμμόρφωση των δραστηριοτήτων του Οργανισμού με τα πρότυπα και τις αρχές για τα θεμελιώδη δικαιώματα·
  • Η διαδικασία υποβολής αναφοράς σοβαρών περιστατικών (SIR) - η οποία υποχρεώνει όλους τους συμμετέχοντες στις επιχειρησιακές δραστηριότητες του Frontex να αναφέρουν αμέσως οποιαδήποτε κατάσταση πιθανών παραβιάσεων των θεμελιωδών δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένων των παραβιάσεων του ενωσιακού κεκτημένου ή του διεθνούς δικαίου και των κωδίκων δεοντολογίας του Frontex. Οι αναφορές σοβαρών περιστατικών τα οποία σχετίζονται με τα θεμελιώδη δικαιώματα διεκπεραιώνονται από το Γραφείο Θεμελιωδών Δικαιωμάτων·
  • Ο μηχανισμός υποβολής καταγγελιών - ο οποίος επιτρέπει την υποβολή ατομικών καταγγελιών από πρόσωπα τα οποία θίγονται άμεσα από τις ενέργειες ή την παράλειψη του προσωπικού που συμμετέχει στις δραστηριότητες του Frontex και τα οποία θεωρούν ότι έχουν υποστεί παραβίαση των θεμελιωδών τους δικαιωμάτων·
  • Το συμβουλευτικό φόρουμ για τα θεμελιώδη δικαιώματα - το οποίο παρέχει στον Οργανισμό ανεξάρτητες συμβουλές σε ζητήματα σχετικά με τον σεβασμό, την προστασία και την προαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε όλες τις δραστηριότητες του Frontex·
  • Ένας εποπτικός μηχανισμός σχετικά με τη χρήση βίας - ο οποίος παρέχει ένα πλαίσιο για την παρακολούθηση της εφαρμογής των διατάξεων περί χρήσης βίας από το μόνιμο και λοιπό προσωπικό του Οργανισμού, συμπεριλαμβανομένου του μόνιμου σώματος, και προβλέπει την υποχρέωση αναφοράς περιστατικών τα οποία σχετίζονται με τη χρήση βίας.

Ο υπεύθυνος θεμελιωδών δικαιωμάτων (ΥΘΔ) έχει το καθήκον της παρακολούθησης της εφαρμογής από τον Frontex των υποχρεώσεών του για την τήρηση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σύμφωνα με το ενωσιακό και το διεθνές δίκαιο, καθώς και της παροχής συμβουλών στον εκτελεστικό διευθυντή σχετικά με ζητήματα που αφορούν τα θεμελιώδη δικαιώματα. Ο ρόλος του ΥΘΔ και του προσωπικού του Γραφείου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων εντός του Οργανισμού όσον αφορά τη στήριξη του έργου του Οργανισμού από την άποψη των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ενίσχυση του σεβασμού, της προστασίας και της προαγωγής των θεμελιωδών δικαιωμάτων είναι ανεξάρτητος. Για την αποτελεσματική παρακολούθηση της συμμόρφωσης του Οργανισμού με τα θεμελιώδη δικαιώματα, ο ΥΘΔ μπορεί να διενεργεί έρευνες για οποιαδήποτε από τις δραστηριότητές του και να πραγματοποιεί τακτικές επιτόπιες επισκέψεις.

Ο υπεύθυνος θεμελιωδών δικαιωμάτων γνωμοδοτεί σχετικά με οποιαδήποτε δραστηριότητα του Frontex τόσο σε πολιτικό όσο και σε επιχειρησιακό επίπεδο, καθώς και όσον αφορά τη συνεργασία του Οργανισμού με τους εταίρους, προσδιορίζοντας τις προκλήσεις στον τομέα των θεμελιωδών δικαιωμάτων, πιθανές παραβιάσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων ή τους σχετικούς με αυτές κινδύνους. Ο ΥΘΔ ενημερώνει επίσης και συμβουλεύει τον εκτελεστικό διευθυντή σχετικά με πιθανές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων κατά τη διάρκεια οποιασδήποτε δραστηριότητας του Οργανισμού. Ο υπάλληλος διορίζεται από το διοικητικό συμβούλιο και υποβάλλει απευθείας έκθεση σε αυτό, όπως ορίζεται στον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1896. Ο ΥΘΔ έχει την ευθύνη για τη διεκπεραίωση των καταγγελιών που λαμβάνονται μέσω του μηχανισμού υποβολής καταγγελιών του Frontex και των αναφορών σοβαρών περιστατικών που σχετίζονται με πιθανές παραβιάσεις θεμελιωδών δικαιωμάτων στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων του Frontex. Ο υπεύθυνος θεμελιωδών δικαιωμάτων επικουρείται επίσης από παρατηρητές θεμελιωδών δικαιωμάτων οι οποίοι ενεργούν ανεξάρτητα κατά την άσκηση των καθηκόντων τους και παρακολουθούν και αξιολογούν συνεχώς τη συμμόρφωση των δραστηριοτήτων του Οργανισμού με τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Ο ΥΘΔ δημοσιεύει ετήσιες εκθέσεις σχετικά με τις δραστηριότητες του Γραφείου Θεμελιωδών Δικαιωμάτων, σύμφωνα με το άρθρο 109 παράγραφος 4 του κανονισμού (ΕΕ) 2019/1896. Η ετήσια έκθεση παρέχει πληροφορίες σχετικά με την κατάσταση του Οργανισμού όσον αφορά την εφαρμογή των θεμελιωδών δικαιωμάτων στις επιχειρησιακές του δραστηριότητες σύμφωνα με τη στρατηγική για τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Ετήσια έκθεση ΥΘΔ για το 2020.

Οι παρατηρητές θεμελιωδών δικαιωμάτων, οι οποίοι προβλέπονται από τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1896 ως μόνιμο και λοιπό προσωπικό του Frontex, αποσπώνται προς αποστολή στις περιοχές επιχειρήσεων εξ ονόματος του υπεύθυνου θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παρακολουθούν και αξιολογούν τη συμμόρφωση των δραστηριοτήτων του Frontex με τα θεμελιώδη δικαιώματα, παρέχουν συμβουλές και βοήθεια σε αυτό το πλαίσιο και παράλληλα συμβάλλουν στην προαγωγή των θεμελιωδών δικαιωμάτων ως μέρος της ευρωπαϊκής ολοκληρωμένης διαχείρισης των συνόρων. Μέσω του έργου τους, οι παρατηρητές αποτελούν ιδιαίτερα σημαντικό στοιχείο του συστήματος παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του Frontex. Ως «επέκταση» του ΥΘΔ στο πεδίο, παρέχουν στήριξη στον Οργανισμό για την τήρηση των υποχρεώσεών του όσον αφορά τα θεμελιώδη δικαιώματα.

Οι παρατηρητές παρακολουθούν τις δραστηριότητες που αναλαμβάνει ο Frontex, τεκμηριώνοντας τη συμμόρφωσή τους προς τα ισχύοντα πρότυπα θεμελιωδών δικαιωμάτων. Παρακολουθούν τις διαδικασίες που σχετίζονται με τη διαχείριση των συνόρων και την επιστροφή, καθώς και το περιβάλλον στο οποίο εφαρμόζονται, επισημαίνοντας παράλληλα προκλήσεις, κινδύνους και ευκαιρίες για την προαγωγή της εφαρμογής του ενωσιακού και του διεθνούς δικαίου. Στο πλαίσιο αυτό, οι παρατηρητές συνεργάζονται με τον Frontex όσον αφορά τον συντονισμό των υπαλλήλων και αναφέρουν πιθανές ανησυχίες στον υπεύθυνο θεμελιωδών δικαιωμάτων.

Οι παρατηρητές θεμελιωδών δικαιωμάτων μπορούν να διορίζονται από τον υπεύθυνο θεμελιωδών δικαιωμάτων ως παρατηρητές της εφεδρείας παρατηρητών αναγκαστικής επιστροφής, οι οποίοι παρακολουθούν και υποβάλλουν εκθέσεις σχετικά με επιχειρήσεις επιστροφής οι οποίες συντονίζονται ή υποστηρίζονται από τον Frontex. Η εφεδρεία παρατηρητών συστάθηκε ως επικουρικός μηχανισμός για το έργο των εθνικών μηχανισμών παρακολούθησης.


We use cookies on our website to support technical features that enhance your user experience.
More information